Karadeniz Limanı Yükü Alıyor, Demir Yolu Nereye Gidiyor?

Karadeniz kıyısında limanı büyütmek görünür bir iştir. Yeni rıhtım, vinç ve depo fotoğrafa girer. Limandan iç bölgelere uzanan bağlantı ise çoğu kez gündemin kenarında kalır. Oysa yükün değeri, gemiden indikten sonra ne kadar güvenilir ve uygun maliyetle yoluna devam edebildiğinde ortaya çıkar.

Trabzon ve çevresinin ticaret konuşmalarında denizle kara arasındaki geçiş sürekli yer tutar. Bu geçişi yalnızca daha fazla kamyonla karşılamaya çalışmak, kent içi trafik, bakım ve çevre maliyetini artırabilir. Demir yolu bağlantısı, dağıtım merkezi ve planlı kara yolu erişimi birlikte düşünülmeli. Her birinin ne taşıyacağı, hangi üreticinin kullanacağı ve maliyetinin kim tarafından üstlenileceği açıklanmalıdır.

Bir lojistik proje duyurulduğunda ilk sorum şu: Bölgedeki küçük üretici bu sistemi kullanabilecek mi? Büyük ihracatçı için ayrıcalıklı bir hat kurmak nispeten kolaydır. Fındık üreticisi, küçük sanayici veya yeni ihracata başlayan işletme aynı imkâna ulaşamıyorsa bölgesel kalkınma sözü havada kalır.

Bağlantının ölçüsü süre ve güvenilirlik

Ulaştırmada proje sayısının yanında taşımacılık süresi, aktarma kaybı ve düzenli hizmet gibi göstergeler yayımlanmalı. Bir hattın açılmasıyla gerçekten hangi maliyetin düştüğü, hangi malın yeni pazara ulaşabildiği gösterilirse kamu da yatırımı değerlendirebilir. Ulaşım politikası yalnızca altyapı inşaatı değildir; işleten, bakımını yapan ve herkes için erişilebilir kılan düzenin bütünüdür.

Karadeniz’in çevresindeki siyasi ve ekonomik belirsizlikler de tek bir güzergâha aşırı bağımlılığın riskini hatırlatıyor. Esnek ve farklı seçenekleri olan lojistik ağ, kriz günlerinde yalnız ticareti değil gıda ve temel tedariki de korur.

Liman kentin denize açılan kapısıdır. O kapıdan giren fırsat bölgenin içine taşınmıyorsa büyük yatırım kıyıda kalır. Trabzon’un ihtiyacı, fotoğrafta güzel görünen bir limandan fazlası: Üreticinin takvimine uyan, kenti yormayan bir bağlantı ağı.