Tek pazar vaadi küçük işletmenin faturasında görünmeli

Tek pazar fikri, sermayenin, malın, hizmetin ve insanların daha az engelle karşılaşması üzerine kurulu. Fakat bu büyük hedefin başarısı çoğu zaman kurumların yayımladığı ilerleme raporlarıyla ölçülüyor. Oysa asıl gösterge, küçük bir işletmenin başka bir ülkede müşteri bulduğunda karşılaştığı maliyet ve belirsizliktir.

Büyük şirketler farklı ülkelerdeki vergi, hukuk ve teknik standartları yönetmek için ayrı ekipler kurabilir. Küçük işletme ise aynı süreci çoğu zaman birkaç çalışanla yürütür. Her ülkenin farklı belge, kayıt ve raporlama talep etmesi, kâğıt üzerinde açık olan pazarı fiilen kapatabilir. Bu nedenle sadeleştirme, yalnız bürokrasiyi azaltma sloganı değil, rekabete erişim meselesidir.

Ortak kural, anlaşılır uygulama

Düzenlemelerin uyumlaştırılması tek başına yeterli değildir. Kurallar aynı olsa bile yorum farklıysa işletme yine danışmanlık ve gecikme maliyeti öder. Dijital başvuru sistemlerinin birbiriyle konuşması, belgelerin tekrar istenmemesi ve karar sürelerinin öngörülebilir olması gerekir.

Rekabetçilik tartışmasında enerji fiyatı ve finansmana erişim haklı olarak öne çıkıyor. Ancak idari zaman da bir maliyettir. Bir girişimcinin farklı kurumlar arasında harcadığı günler, yatırım ve ihracat için ayıramadığı kaynak anlamına gelir. Bu maliyet muhasebe kayıtlarında ayrı kalem olarak görünmez; büyüme fırsatının kaybında ortaya çıkar.

İşletmenin gözünden reformu ölçmek

Bir düzenlemenin sadeleştiğini söylemek kolaydır; işletmenin günlük iş akışında sadeleşmenin karşılığını göstermek daha zordur. Örneğin başka bir ülkede satışa başlayan küçük bir üreticinin kaç ayrı kayıt açması, kaç belgenin çevirisini hazırlaması ve kaç kurumdan cevap beklemesi gerektiği izlenebilir. Reform değerlendirmesi, duyurulan hedeflerle birlikte bu tür somut süreçleri de içermelidir.

İşletmeler arasındaki fark yalnızca sermaye büyüklüğünden kaynaklanmaz. Büyük bir şirket belirsizliği uzman ekiplere dağıtabilir; tek bir personelin hem muhasebeye hem müşteri hizmetlerine baktığı yerde aynı belirsizlik doğrudan satışın ertelenmesi demektir. Ortak pazarın fırsatlarından herkesin yararlanabilmesi için kurallar kadar kurallara erişim de eşitlenmelidir. Anlaşılır rehber, tek temas noktası ve makul cevap süresi bu nedenle lüks değildir.

Dijitalleşmenin de kendine özgü bir sınavı var. Formu ekrana taşımak, aynı bilgiyi beş kez istemeye devam ediyorsak gerçek bir kolaylık sağlamaz. Farklı sistemlerin aynı belgeyi tanıyabilmesi, işletmenin hangi aşamada olduğunu görebilmesi ve eksik başvuru gerekçesinin açıkça iletilmesi gerekir. İnsan desteği de tamamen ortadan kalkmamalı; karmaşık durumda bir sorumluya ulaşamayan girişimci için en iyi portal bile çıkmaz sokağa dönüşebilir.

Ölçülebilir başarı için sınır ötesi işlem başına geçen süre, başvuru maliyeti ve itirazların çözüm süresi yayımlanabilir. Böyle bir tablo, hangi ülkenin veya kurumun işi kolaylaştırdığını, hangisinin görünmeyen yeni engeller yarattığını ortaya koyar. Tek pazarın gerçek sınavı, küçük işletmenin ilk müşterisini kaybetmeden ikinci ülkeye ulaşabilmesidir.

Tek pazarın tamamlanması, merkezde kabul edilen metinlerin sayısıyla değil, çevredeki işletmenin iş yapma kolaylığıyla ölçülmeli. Reformun değeri, küçük işletmenin faturasına daha az masraf ve takvimine daha az bekleme olarak yansımıyorsa vaat henüz tamamlanmış değildir.