Manşet Hızlandıkça Sorunun Değeri Artıyor

Bir açıklama geliyor. Dakikalar içinde kesilip biçiliyor, başlığı atılıyor, ekranın altından akıyor. Tartışma programı başladığında kimi zaman açıklamanın tamamını okuyan kimse kalmamış oluyor. Gazeteciliğin hızla kurduğu bu ilişki, doğru sorunun önünü kesebiliyor.

Bir konuğun cümlesini yakalamak beceridir. O cümlenin hangi soruya cevap olduğunu ve hangi kısmının kesildiğini göstermek ise sorumluluktur. Televizyonda, dijital yayında ve sosyal medyada aynı ilke geçerli. İzleyiciye bağlamı vermeden öfkeyi büyütürsek gündem kurmuş olabiliriz; bilgi vermiş sayılmayız.

Siyasi aktörler de medyanın bu hızını iyi bilir. Tek cümlelik açıklama kolay yayılır, güç soruya ayrıntılı cevap vermek daha uzun sürer. Gazeteci, tartışmayı konuğun istediği alana bırakmamalıdır. Söylenenin dayanağını, karardan kimin etkilendiğini, neyin ne zaman yapılacağını sormalıdır. Bir rakam verildiyse tanımı nedir? Bir başarı ilan edildiyse ölçütü nedir? Bir suçlama yapıldıysa karşı tarafın cevabı alınmış mıdır?

İyi soru taraf tutmaz

Eleştirel soru sormak sert ses tonuna bağlı değildir. Aynı soruyu sevdiğimiz siyasetçiye de sevmediğimize de yöneltebilmektir. Birinin sözünü kesip diğerine sonsuz süre tanıyorsak soru biçimsel olarak aynı kalsa bile gazetecilik ölçüsü değişmiştir.

Hata yapıldığında düzeltme de görünür olmalıdır. Bir yanlış başlık binlerce insana ulaştıktan sonra sayfanın dibindeki sessiz bir düzeltme güveni onarmaz. Okura neyin neden değiştiğini açıkça anlatmak zayıflık değil meslek ciddiyetidir.

Elbette her gündem sonuna kadar bekletilemez. Canlı yayında karar verilir, haberde zaman baskısı vardır. Bu baskı, bilmediğimizi biliyormuş gibi sunma hakkı vermez. “Henüz doğrulanmadı” cümlesi bazen günün en dürüst yayın cümlesidir.

Manşet ertesi gün değişebilir. Gazetecinin sorduğu adil soru ise uzun süre kalır; çünkü onu ayakta tutan ses yüksekliği değil, gerçeğe gösterilen emektir.