DOĞA BİZE BİR ŞEY ÖĞRETİYOR: ÇÜRÜME İÇERİDEN BAŞLAR

Doğada hiçbir büyük ağaç bir gecede yıkılmaz.

Önce görünmeyen bir hastalık başlar.

Köklerde zayıflama meydana gelir.

Dışarıdan bakıldığında ağaç hâlâ güçlüdür.

Yaprakları vardır.

Dalları vardır.

Gövdesi dimdik durmaktadır.

Fakat içeride bir sorun büyümektedir.

Finans sistemlerinde de benzer bir durum yaşanabilir.

Bir piyasa dışarıdan güçlü görünebilir.

Rakamlar yüksek olabilir.

İşlemler devam edebilir.

İnsanlar yatırımlarını sürdürebilir.

Ama sistemin içinde denetimsizlik, çıkar çatışması, manipülasyon veya şeffaflık eksikliği büyüyorsa bir gün bütün yapı sarsılabilir.

Bugün Türkiye’nin gündemindeki fon soruşturması bize bu açıdan önemli bir ders veriyor.

Soruşturmanın sonucunu ve kişilerin hukuki sorumluluğunu elbette yargı belirleyecek.

Ancak olayın sistem açısından sorgulanması bugünden yapılabilir.

Denetim zamanında yapıldı mı?

Riskler görüldü mü?

Vatandaş yeterince bilgilendirildi mi?

Finansal sistemin zayıf noktaları nerelerdeydi?

Bunların cevapları bulunmalıdır.

Çünkü doğada hastalıklı bir dalı kesmek bazen ağacı kurtarabilir.

Ama kökte sorun varsa yalnızca dalı kesmek yetmez.

Kökün kendisini iyileştirmek gerekir.

Finans piyasalarında da benzer bir gerçek vardır.

Bir kişiyi cezalandırmak, eğer gerçekten suç işlediği mahkeme kararıyla ortaya konulmuşsa, hukukun gereğidir.

Fakat sistemde bir boşluk varsa o boşluğu kapatmak da devletin ve kurumların görevidir.

Türkiye’nin önündeki mesele tam olarak budur.

Bu dosya yalnızca geçmişin hesabını sormak için değil, geleceğin daha sağlam kurulması için de değerlendirilmelidir.

Çünkü doğa bize her zaman aynı şeyi söyler:

Bir ağacı yalnızca yapraklarına bakarak değerlendiremezsiniz.

Asıl mesele köklerdedir.

Finans sistemlerinin kökleri ise hukuk, denetim, şeffaflık ve güvendir.

Bu dört unsur sağlam olursa sistem ayakta kalır.

Biri zayıflarsa sorun başlar.

Birden fazlası zayıflarsa en güçlü görünen yapı bile sarsılabilir.