Nöbetçi Eczaneler
Ortadoğu, yüzyıllardır yalnızca coğrafyaların değil, güç dengelerinin de yeniden çizildiği bir satranç tahtası olmuştur. Bu coğrafyada atılan her füze yalnızca hedef aldığı noktayı değil; enerji piyasalarını, uluslararası siyaseti, küresel ekonomiyi ve milyonlarca insanın geleceğini de etkilemektedir.
Amerika Birleşik Devletleri ile İsrail’in İran’a yönelik askerî operasyonları, bölgede uzun yıllardır devam eden gerilimi yeni bir evreye taşımıştır. Dünyanın dikkatini çeken soru ise artık şudur: İran ne kaybetti?
İlk bakışta verilecek cevap kolaydır. Askerî üsler, hava savunma sistemleri, füze tesisleri, enerji altyapısı ve stratejik hedefler… Ancak savaşların gerçek bilançosu hiçbir zaman yalnızca vurulan hedeflerden ibaret değildir.
Bir devletin en büyük kaybı, caydırıcılık gücünü yitirmesidir.
İran, yaklaşık yarım asırdır “ulaşılamaz ve dokunulamaz güç” algısını hem içeride hem de bölgede inşa etmeye çalıştı. Devrim Muhafızları, balistik füze kapasitesi, nükleer programı ve vekâlet güçleri bu stratejinin temel sütunlarıydı. Bugün ise bu sütunların önemli bir kısmı ağır baskı altındadır.
Askerî altyapıya yönelik saldırılar, yalnızca fiziksel kayıplar doğurmaz. Bir ülkenin komuta-kontrol mekanizmasının zedelenmesi, savunma planlarının deşifre olması ve güvenlik mimarisinin sorgulanması, yıllarca sürecek stratejik sonuçlar doğurur.
İran’ın enerji tesislerine yönelik saldırılar da savaşın görünmeyen cephesidir. Petrol ve doğal gaz yalnızca ekonomik gelir değil, aynı zamanda uluslararası pazarlık gücüdür. Rafineriler, depolama tesisleri, ihracat altyapısı ve lojistik ağların zarar görmesi, ülkenin ekonomik direncini doğrudan etkiler.
Nükleer program üzerindeki baskının devam etmesi ise İran açısından ayrı bir stratejik sorundur. Nükleer teknoloji yalnızca askerî tartışmaların konusu değil, aynı zamanda uluslararası müzakerelerde önemli bir pazarlık unsurudur.
Ancak modern savaşlarda yalnızca saldırıya uğrayan taraf kaybetmez.
Amerika Birleşik Devletleri de ağır bir maliyet üstlenmektedir. Her operasyon; mühimmat, yakıt, lojistik, deniz ve hava unsurları, istihbarat faaliyetleri ve küresel askerî konuşlanmalar açısından milyarlarca dolarlık yük anlamına gelir.
İsrail açısından ise güvenlik, her zamankinden daha pahalı hâle gelmiştir. Gelişmiş hava savunma sistemlerinin sürekli devrede tutulması, sivil yaşam üzerindeki baskılar, ekonomik belirsizlikler ve yatırım ortamındaki dalgalanmalar, görünmeyen fakat son derece önemli maliyetlerdir.
Hiçbir ülke sürekli alarm durumunda yaşayarak gerçek anlamda huzura ulaşamaz. Savaş yalnızca cephede değil, toplumların psikolojisinde de derin izler bırakır.
Bugün Ortadoğu’da yaşanan çatışmalar, yalnızca İran ile Amerika veya İsrail arasında yaşanan bir hesaplaşma değildir. Bu mücadele; enerji yollarının, ticaret koridorlarının, deniz ulaşımının, bölgesel ittifakların ve geleceğin jeopolitik haritasının yeniden şekillenme sürecidir.
Hürmüz Boğazı’ndan geçen enerji akışı dünya ekonomisini doğrudan etkilerken, Körfez’de yaşanacak her gerilim Avrupa’dan Asya’ya kadar uzanan geniş bir coğrafyada fiyatları, üretimi ve ticareti etkilemektedir.
Türkiye açısından da dikkatle izlenmesi gereken yeni bir dönem başlamıştır. Türkiye, bir yandan NATO üyesi olarak Batı ittifakı içinde yer alırken diğer yandan İran ile komşuluk ilişkilerini sürdürmekte; enerji güvenliği, sınır güvenliği ve bölgesel istikrar açısından hassas bir denge politikası yürütmektedir.
Savaşlar bazen şehirleri, bazen ekonomileri, bazen orduları, bazen de toplumların geleceğe olan inancını yıkar. Ama en ağır kayıp, barışın kaybedilmesidir.
Gerçek zafer, daha fazla füze üretmekte değil; daha az savaşın yaşandığı bir coğrafya inşa edebilmektedir.
Belki de sorulması gereken asıl soru şudur: İran ne kaybetti değil, insanlık bu savaşta bir kez daha neyi kaybetti?
