Nöbetçi Eczaneler
Ortadoğu bir kez daha yalnızca silahların konuştuğu bir dönemin içine sürüklendi. Ancak savaşların gerçek sonucu, televizyon ekranlarında görülen patlamalarla ölçülmez. Asıl bilanço; devletlerin ekonomik gücünde, toplumların geleceğe dair umutlarında ve uluslararası dengelerde ortaya çıkar.
İran ile Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail arasında tırmanan çatışmalar da tam olarak böyle bir tabloyu gözler önüne seriyor. İlk bakışta mesele, vurulan askerî hedefler ve verilen kayıplar gibi görünse de gerçekte yaşananlar çok daha derin bir dönüşümün işaretlerini taşıyor.
İran açısından bakıldığında en önemli kayıp yalnızca askerî tesisler değildir. Asıl aşınan unsur, yıllar boyunca büyük yatırımlarla oluşturulan caydırıcılık algısıdır. Bir ülke, sahip olduğu silahlarla değil, o silahların kullanılabileceğine dair oluşturduğu inançla da güçlü kabul edilir.
Enerji altyapısında yaşanan hasarlar da göz ardı edilemez. Petrol ve doğal gaz, İran ekonomisinin can damarını oluştururken, üretim ve ihracat kapasitesinde meydana gelen her aksama kamu gelirlerinden sosyal harcamalara kadar geniş bir alanı etkiler.
Benzer şekilde nükleer program üzerindeki baskının artması, Tahran’ın uluslararası pazarlıklardaki elini zayıflatmaktadır. Yıllardır stratejik koz olarak görülen bu alanın gerilemesi, yalnızca teknik değil diplomatik sonuçlar da doğurmaktadır.
Ancak madalyonun diğer yüzüne bakmadan sağlıklı bir değerlendirme yapmak mümkün değildir.
Amerika Birleşik Devletleri, askerî kapasitesi sayesinde sahada üstünlük sağlayabilir; ancak her operasyon aynı zamanda yeni bir ekonomik yük anlamına gelir. Modern savaşların maliyeti yalnızca kullanılan mühimmat değildir. Lojistikten istihbarata, deniz gücünden hava operasyonlarına kadar uzanan devasa bir finansman gerektirir.
İsrail ise güvenliğini korumak için çok yüksek bir bedel ödemektedir. Sürekli teyakkuz hâli, savunma sistemlerinin yoğun kullanımı, ekonomik faaliyetlerde yaşanan yavaşlama ve toplum üzerinde oluşan psikolojik baskı, savaşın görünmeyen faturalarıdır.
Ortadoğu’daki her yeni çatışma; enerji piyasalarını, küresel ticaret yollarını ve uluslararası diplomasiyi de yeniden şekillendiriyor. Hürmüz Boğazı’ndan geçen enerji akışında yaşanabilecek en küçük aksama bile dünyanın birçok ülkesinde fiyatları ve ekonomik dengeleri etkileyebiliyor.
Tam da bu noktada Türkiye’nin önemi daha da artmaktadır. Hem jeopolitik konumu hem de izlediği denge siyaseti, ülkemizi bu gelişmelerin dışında kalamayacak bir aktör hâline getiriyor. Bölgesel barışın korunması, enerji güvenliğinin sağlanması ve diplomatik kanalların açık tutulması Türkiye açısından stratejik bir zorunluluktur.
Tarih, savaşların başlangıçlarını çoğu zaman güçlü liderlerin kararlarıyla; sonuçlarını ise sıradan insanların ödediği bedellerle yazar.
Belki de bu savaşın bize öğrettiği en önemli gerçek şudur: Güç, yalnızca rakibini zayıflatabilmek değildir. Gerçek güç, savaşın kaçınılmaz göründüğü anlarda bile barışı mümkün kılacak iradeyi ortaya koyabilmektir.
Çünkü tarihin sonunda geriye kalan, kazanılan muharebeler değil, kaybedilmeyen insanlık olacaktır.
