Bir ülkenin savunma politikası, yalnızca sahip olduğu silahların sayısıyla ölçülmez. O silahları nereden temin ettiği, hangi teknolojiyi üretebildiği ve güvenlik ihtiyaçlarını ne ölçüde kendi imkânlarıyla karşılayabildiği de en az askerî kapasitesi kadar önemlidir.
Amerika Birleşik Devletleri’nde Demokratların 3 Kasım 2026 ara seçimlerinde Senato ve Temsilciler Meclisinde çoğunluğu kazanması, Türkiye açısından özellikle savunma ilişkilerinin geleceğini yeniden değerlendirmeyi gerektiriyor.
F-35, S-400 ve CAATSA dosyası
Türkiye ile ABD arasındaki savunma ilişkilerinin en hassas başlıklarından biri F-35 programı ve Rusya’dan alınan S-400 hava savunma sistemi nedeniyle uygulanan yaptırımlardır.
Ankara, F-35 programına yeniden dâhil olmayı ve savunma sanayisine yönelik CAATSA yaptırımlarının kaldırılmasını isterken, Washington’da bu konular yalnızca yönetimin iradesine bırakılmış değildir. Kongrenin de silah satışları ve yaptırımlar üzerinde önemli etkisi bulunmaktadır.
Bu nedenle Demokratların çoğunluğu ele geçirmesi, Türkiye’nin önündeki engellerin kendiliğinden ortadan kalkacağı anlamına gelmiyor. Hatta Kongrede Türkiye’ye yönelik eleştirel yaklaşımların daha fazla gündeme gelmesi de ihtimal dâhilindedir.
Ancak meseleye başka bir açıdan bakmak gerekiyor.
Üretim kapasitesi ve müzakere gücü
Türkiye, artık yalnızca dışarıdan savunma sistemi satın alan bir ülke değildir. İnsansız hava araçlarından elektronik harp sistemlerine, mühimmattan deniz platformlarına kadar genişleyen bir üretim kapasitesi bulunmaktadır. Bu dönüşüm, Türkiye’nin müzakere gücünü de değiştirmiştir.
Washington’ın Türkiye’ye bakarken değerlendirmesi gereken gerçeklerden biri budur.
Türkiye’nin NATO içindeki konumu, Karadeniz’in güvenliği, Orta Doğu’daki gelişmeler, enerji yolları ve Avrupa’nın savunma mimarisi düşünüldüğünde iki ülkenin birbirine ihtiyacı devam etmektedir.
Bununla birlikte Türkiye’nin savunma geleceğini yalnızca Amerikan Kongresinden çıkacak kararlara bağlaması doğru olmayacaktır.
Savunma teknolojisinde bağımsızlık
Asıl stratejik hedef; yerli teknolojinin geliştirilmesi, kritik parçaların millîleştirilmesi, motor ve elektronik sistemlerde dışa bağımlılığın azaltılması ve savunma üretiminin sürdürülebilir bir sanayi ekosistemine dönüştürülmesidir.
Çünkü bir ülkenin savunma bağımsızlığı, yalnızca kendi ürettiği platformlarla değil, o platformları oluşturan teknolojinin tamamına hâkim olmasıyla mümkündür.
Amerikan Kongresinin yeni siyasi yapısı, Türkiye’ye yönelik silah satışları ve savunma iş birliklerinde daha dikkatli bir dönemin başlayabileceğini gösteriyor. Ancak bu durum, diplomasi kapısının kapandığı şeklinde yorumlanmamalıdır.
Türkiye, müttefiklik hukukunu hatırlatırken kendi güvenlik ihtiyaçlarından da vazgeçmemelidir.
Önümüzdeki yılların en önemli sorusu şudur: Türkiye, savunma ihtiyaçlarını başka ülkelerin siyasi kararlarına göre mi şekillendirecek, yoksa kendi teknolojik gücüyle kararlarını kendisi mi verecek?
Savunma sanayisinde gerçek bağımsızlık, başkasının kapısında izin beklememek değil; gerektiğinde kendi kapısını açabilecek teknolojiye ve üretim gücüne sahip olmaktır.
Adnan H. Fişenk
Gazeteci · Yazar




























YORUMLAR