Küçük İşletmenin En Pahalı Gideri: Beklemek

Bir işletmenin bilançosunda kira, enerji ve ücret görünür. Beklemek çoğu zaman görünmez. Oysa malını teslim etmiş küçük bir tedarikçi için parasını ne zaman alacağını bilmemek, bütün planlarını erteleyen bir maliyettir.

İstanbul’da bir yazılım ekibi, bir atölye veya bir temizlik firması büyük müşterisiyle çalıştığında iyi bir sipariş almış olabilir. Fakat ödeme takvimi uzadığında çalışanların ücreti ve yeni siparişin malzemesi beklemez. Küçük firma aradaki boşluğu krediyle kapatırsa maliyet büyür. Kapatamazsa üretimini kısmak zorunda kalır. Sonunda geciken para, fiyatlara ve istihdama yansır.

Bu meseleyi yalnızca sözleşme özgürlüğü diye okuyamayız. Masada iki tarafın pazarlık gücü aynı değilse kâğıt üzerindeki eşitlik gerçekte işlemez. Büyük alıcının tek taraflı eklediği onay adımları, belirsiz fatura itirazları ve sürekli değişen ödeme tarihi, küçük tedarikçiye sessiz bir finansman görevi yükler.

Güveni vade değil davranış belirler

Çözüm için önce ödeme alışkanlığının ölçülmesi gerekir. Şirketler hangi vadeyi ilan ettiklerini ve fiilen kaç günde ödeme yaptıklarını ayırarak açıklayabilir. Kamu kurumlarının da satın aldığı mal ve hizmetin ödemesinde öngörülebilir takvim uygulaması gerekir. Bir faturaya itiraz varsa gerekçe baştan ve yazılı biçimde bildirilmelidir.

Dijital sistemler bu süreci hızlandırabilir. Ancak ekranın değişmesi, kararı veren kişinin hesap verme sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Otomatik takip, küçük tedarikçiye başvurusunun nerede beklediğini göstermelidir; onu yeni bir bilinmezliğin içine atmamalıdır.

Girişimcilikten çok söz ediyoruz. Yeni şirket kurmak cesaret ister, ayakta tutmak düzenli nakit akışı. Büyük oyuncu küçük işletmeyi kendi bilançosundaki boşluğu dolduran ücretsiz kredi gibi görürse yenilik aradığı tedarik zincirini bizzat zayıflatır.

Bir ülkenin üretim kültürü, en güçlü şirketinin büyümesinde olduğu kadar en küçük tedarikçisine verdiği sözü zamanında tutmasında da görünür.