Türkiye, 12 Ülkenin Batı Şeria Yerleşimlerine Yönelik Ticaret Adımını Destekledi

Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı, 12 ülkenin Batı Şeria’daki yerleşimlerle ticarete yönelik ulusal veya Avrupa düzeyinde kısıtlamalar getirme niyetini desteklediğini 8 Eylül 2026’da açıkladı.

Ortak açıklama; Birleşik Krallık, Kanada, Danimarka, Finlandiya, Fransa, İzlanda, İrlanda, Norveç, Polonya, Portekiz, İspanya ve İsveç dışişleri bakanları adına yayımlandı.

Ülkeler ulusal ve Avrupa düzeyindeki seçenekleri değerlendirecek

Ortak metinde 12 ülke, uluslararası hukuka göre yasa dışı kabul edilen yerleşimlerden gelen malların ticaretine ulusal kısıtlamalar getirme, Avrupa düzeyindeki tedbirleri destekleme veya bu seçenekleri değerlendirme niyetinde olduklarını bildirdi.

Birleşik Krallık, Fransa ve Kanada; İrlanda, İspanya, Hollanda, Norveç ve Belçika tarafından daha önce atılan adımlara atıfta bulunarak yerleşim mallarının ticaretini yasaklamaya yönelik ulusal tedbir hazırlayacaklarını açıkladı.

Metinde Batı Şeria’daki yerleşimlerin genişlemesi, E1 yerleşim projesine ilişkin ihaleler ve yerleşimci şiddeti ele alındı. Ülkeler, İsrail hükümetine yerleşimlerin genişletilmesini durdurma ve yerleşimci şiddetine ilişkin hesap verebilirliği sağlama çağrısında bulundu.

Dışişleri Bakanlığından destek açıklaması

Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı, 12 ülkenin girişimini memnuniyetle karşıladığını ve desteklediğini duyurdu. Bakanlık açıklamasında, uluslararası toplumun diğer üyelerinden de benzer kararlar beklendiği belirtildi.

Bakanlık, İsrail-Filistin meselesinin barışçıl yollarla çözülmesi ve kalıcı barışın sağlanması amacıyla 1967 sınırları temelinde, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız ve egemen bir Filistin devletinin kurulmasını destekleyen politikasını sürdüreceğini bildirdi.

Kararlar ulusal prosedürlerle uygulanacak

Ortak açıklama, bütün ülkelerde aynı anda yürürlüğe giren tek bir ticaret yasağı oluşturmuyor. Tedbirlerin kapsamı ve yürürlüğe giriş takvimi, katılımcı ülkelerin ulusal prosedürleri ile olası Avrupa düzenlemeleri doğrultusunda belirlenecek.

Ortak açıklama tarihi: 8 Eylül 2026
Türkiye’nin açıklama tarihi: 8 Eylül 2026

Ortak metnin diplomatik çerçevesi

Açıklamada yerleşim mallarına yönelik seçenekler, iki devletli çözüm ve uluslararası hukuk vurgusuyla birlikte ele alındı. Katılımcı ülkeler, ticaret tedbirlerinin yanı sıra E1 projesi ve yerleşimci şiddeti konusunda da tutum bildirdi. Türkiye’nin açıklaması ise girişime siyasi destek vererek benzer adımların daha geniş bir uluslararası katılımla ele alınması çağrısını içeriyor.

Uygulamada her ülkenin gümrük, ticaret ve yaptırım mevzuatı farklı olduğu için ortak niyet beyanı tek tip bir düzenleme doğurmuyor. Yasak veya kısıtlama kararı alan ülkelerin ürün tanımı, denetim yöntemi ve yürürlük tarihini kendi hukuki süreçleri içinde açıklaması gerekecek.

Ortak açıklamada sözü edilen tedbirler, yerleşimlerin statüsü ile doğrudan İsrail’den yapılan genel ithalatın aynı hukuki çerçevede değerlendirilmediğini gösteriyor. Bu nedenle ürünlerin menşeinin nasıl tespit edileceği ve gümrükte hangi belgelerin aranacağı, ulusal düzenlemelerin uygulama ayrıntıları bakımından belirleyici olacak.

Türkiye’nin destek açıklaması, ortak metnin taraflarından biri olarak yeni bir ulusal ticaret tedbirini aynı gün yürürlüğe koyduğu anlamına gelmiyor. Bakanlık, 12 ülkenin açıkladığı niyeti memnuniyetle karşıladığını bildirdi. Türkiye bakımından olası uygulama adımları ayrıca bir mevzuat veya yürütme kararıyla duyurulmadıkça destek siyasi ve diplomatik nitelik taşıyor.