Nöbetçi Eczaneler
AGD HABER – Nijerya, köpek kaynaklı kuduzdan insan ölümlerini 2030'a kadar sona erdirme hedefi kapsamında aşılama, hastalık takibi ve halkı bilgilendirme çalışmalarını güçlendiriyor. Dünya Sağlık Örgütünün 7 Ekim tarihli açıklamasına göre ülkede hayvancılık, sağlık ve çevre kurumları Tek Sağlık yaklaşımıyla birlikte çalışıyor. Bu yaklaşım, insanlarla hayvanların sağlığını ve çevredeki koşulları aynı mücadele içinde ele alıyor.
Nijerya Hayvancılık Kalkınma Bakanlığı verilerine göre ocak–ağustos döneminde 16 eyalette 100'den fazla hayvan kuduzu vakası kaydedildi. Açıklanan sayı hayvan vakalarına ait; insan ölümleri veya insanlardaki hastalık sayısı olarak kullanılmıyor. DSÖ, kamuoyunun ısırık sonrası ne yapılacağını öğrenmesini ve veterinerlik hizmetleriyle sağlık hizmetleri arasındaki bilgi akışının güçlenmesini vurguluyor.
Ülkedeki çalışma, 28 Eylül Dünya Kuduz Günü faaliyetlerinin ardından açıklanan güncel durumu kapsıyor. Hayvancılık kurumu köpek aşılaması ve hayvanlardaki hastalık takibini, sağlık kurumu insanların maruziyetinin izlenmesini ve tedaviye erişimi, çevre kurumu ise bilgilendirme ve güvenli etkileşim çalışmalarını yürütüyor. DSÖ, şüpheli olayların incelenmesi ve kurumlar arasındaki yanıtın eşgüdümü için teknik destek veriyor.
Aşılama ve erken sağlık hizmeti aynı programın iki ayağı
DSÖ'nün eylül ayında güncellediği kuduz bilgi notuna göre hastalık, virüsün neden olduğu ve memelilerden insanlara bulaşabilen bir enfeksiyon. İnsanlardaki vakaların büyük bölümü köpek kaynaklı bulaşla ilişkili. Kurum, klinik belirtiler başladıktan sonra hastalığın ölümcül olduğunu; buna karşılık zamanında yapılan temas sonrası koruyucu uygulamalarla ölümlerin önlenebildiğini bildiriyor.
Örgütün önerisi, şüpheli hayvan ısırığı veya tırmalamasından sonra yaranın su ve sabunla en az 15 dakika yıkanması ve gecikmeden sağlık hizmetine başvurulması. Temas sonrası korumanın kapsamı, sağlık çalışanlarının yapacağı değerlendirmeye göre belirleniyor. Kuduz aşısı ile gerektiğinde immünoglobulin veya monoklonal antikor uygulanması bu kapsamda yer alabiliyor. Belirti çıkmasını beklemek, sağlık hizmetine başvurmanın yerine geçmiyor.
Aynı bilgi notunda köpeklerin kitlesel aşılanması, bulaşı kaynağında kesen yöntem olarak açıklanıyor. DSÖ, serbest dolaşan köpeklerin öldürülmesinin kuduz kontrolünde etkili olmadığını belirtiyor. Hayvan davranışının öğrenilmesi, ısırıkların önlenmesi ve sorumlu hayvan sahipliği konusunda eğitim verilmesi, aşılama programını tamamlayan uygulamalar arasında.
Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü de riskli bölgelerde köpeklerin en az yüzde 70'inin aşılanmasını, köpek kaynaklı insan kuduzunun ortadan kaldırılması için temel araçlardan biri olarak gösteriyor. Kurumun açıklamasına göre aşılamanın sürdürülebilmesi, köpek popülasyonunun izlenmesi ve hayvan sahiplerinin programa katılmasıyla bağlantılı. Tek seferlik bir kampanya ile sürekli koruma arasında bu nedenle fark bulunuyor.
Küresel hedefin çerçevesini oluşturan “Zero by 30” stratejik planı, ülkelerin kendi kapasitesini güçlendirmesine dayanıyor. DSÖ, FAO, Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü ve Kuduz Kontrolü Küresel İttifakı tarafından oluşturulan yapı, insan ve veterinerlik hizmetlerini birlikte desteklemeyi amaçlıyor. Hastalık takibi, farkındalık, hayvan aşılaması ve temas sonrası sağlık hizmetine erişim aynı program içinde yer alıyor.
Planın kurumsal açıklamasında ortak kaynak kullanımı ve sağlık hizmetleri arasındaki ağların güçlendirilmesi, dağınık uygulamaların azaltılması için öneriliyor. Böylece bir hayvanda görülen şüpheli durumla o hayvana temas etmiş kişilerin takibi birbirinden kopmadan yürütülebiliyor. Nijerya'nın yeni açıklaması, bu uluslararası hedefin ülke düzeyindeki uygulanmasına ilişkin güncel bir örnek oluşturuyor.
Kaynaklar: DSÖ Afrika Bölge Ofisi · Dünya Sağlık Örgütü · Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü · Dünya Sağlık Örgütü