AGD HABER – Avrupa Komisyonu, yeni üyelerin katılımına hazırlanmak amacıyla Avrupa Birliği'nin yönetim, bütçe ve politika yapısında ele alınması gereken önlemleri açıkladı. 6 Ekim tarihli çerçeve, aday ülkelerin hazırlanmasıyla Birliğin kendi kurumlarının hazırlığını aynı süreçte yürütmeyi amaçlıyor. Açıklama, herhangi bir ülkenin üyeliğinin tamamlandığı anlamına gelmiyor.
Komisyon, mevcut antlaşma ve bütçe çerçevesinin yeni üyelerin alınmasına olanak verdiğini, buna karşılık idari kapasite ve uygulamada iyileştirmeler gerektiğini belirtiyor. Enerji, ulaştırma, dijital alan ve savunmada adaylarla kademeli bütünleşme imkanlarının geliştirilmesi öneriliyor. İlerlemenin ve eksiklerin yıllık diyaloglarla izlenmesi de hazırlığın parçaları arasında.
Karar alma başlığında, müzakere kümelerinin açılması dahil bazı alanlarda nitelikli çoğunluk imkanlarından daha fazla yararlanılması önerisi bulunuyor. Komisyon ayrıca temel değerlerin ciddi ihlalinde uygulanabilecek kurumsal güvenceler ile işçilerin ve hizmetlerin serbest dolaşımı, tarım ve finansman gibi alanlardaki geçiş düzenlemelerini gündeme getiriyor.
Bir sonraki aşamada Karadağ, Arnavutluk, Moldova ve Ukrayna için yol haritaları sunulması planlanıyor. Açıklamada bu ülkeler için kesin üyelik tarihi verilmiyor. Komisyon, kurumsal hazırlıkların ilerletilmesi için Avrupa Konseyi ve Avrupa Parlamentosunu görüşmelere devam etmeye çağırıyor.
Katılım kararı ayrı bir hukuki süreç gerektiriyor
Avrupa Birliği Konseyinin katılım sürecine ilişkin resmi açıklamasına göre adayların siyasi, ekonomik ve idari koşulları karşılaması gerekiyor. Demokratik kurumların istikrarı, hukukun üstünlüğü, insan hakları ve azınlıkların korunması siyasi ölçütleri oluşturuyor. İşleyen piyasa ekonomisi ve rekabet koşullarıyla baş edebilme kapasitesi ekonomik başlıkta inceleniyor. Birlik kurallarını uygulayabilecek kurumların bulunması da ayrı bir koşul.
Müzakerelerin tamamlanması tek başına üyelik için yeterli olmuyor. Katılım koşullarını, gerekirse geçiş düzenlemelerini ve güvenceleri içeren bir antlaşma hazırlanıyor. Bu antlaşmanın Avrupa Parlamentosunun onayını ve Konseyin oybirliği desteğini alması gerekiyor. Ardından üye ülkeler ile aday ülke, kendi anayasal kuralları uyarınca antlaşmayı onaylıyor. Üyelik, antlaşmada belirlenen tarihte gerçekleşiyor.
Birliğin yeni üyeleri kabul ederken mevcut bütünleşmeyi sürdürebilme kapasitesi de değerlendirmeye dahil ediliyor. Bu nedenle Komisyonun yeni açıklaması, yalnızca aday ülkelerden beklenen reformlarla ilgili değil. Bütçenin, kurumların ve ortak politikaların daha fazla ülkeyle nasıl işleyeceğine yönelik hazırlığı da kapsıyor.
Oybirliği ile nitelikli çoğunluk arasındaki ayrım, bu tartışmanın karar alma boyutunu oluşturuyor. Konseyin güncel oylama rehberine göre nitelikli çoğunlukta hem ülkelerin hem nüfusun belirli oranlarda temsil edilmesi gerekiyor. Genel kural, üye devletlerin en az yüzde 55'inin desteği ve bu ülkelerin Birlik nüfusunun en az yüzde 65'ini temsil etmesi. Oybirliğinde ise her üye ülke kararın kabulünü engelleyebiliyor.
Konsey, genişlemeyi oybirliği uygulanan hassas alanlar arasında sayıyor. Komisyonun müzakerelerin bazı aşamalarında nitelikli çoğunluk imkanlarını artırma önerisi bu mevcut yapıdan ayrı değerlendiriliyor. Bir önerinin açıklanması, katılım antlaşmasına ilişkin oybirliği ve ulusal onay koşullarını kendiliğinden ortadan kaldırmıyor.
Yeni çerçevenin uygulanması, üye ülkeler ile Avrupa Birliği kurumları arasında yürütülecek görüşmelere bağlı olacak. Adayların müzakerelerde ilerlemesi, Birliğin iç hazırlığı ve son katılım kararı birbirine bağlı olmakla birlikte farklı aşamalar olarak devam ediyor.
Kaynaklar: Avrupa Komisyonu · Avrupa Birliği Konseyi · Avrupa Birliği Konseyi

