Tarım üretici fiyatları eylülde geriledi: Yıllık artış yüzde 12,93

AGD HABER – Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Eylül 2026 dönemine ilişkin Tarım Ürünleri Üretici Fiyat Endeksi’ni (Tarım-ÜFE) 14 Ekim’de yayımladı. Endeks, bir önceki aya göre yüzde 1,99 gerilerken geçen yılın aynı ayına göre yüzde 12,93 yükseldi. Yılbaşından bu yana artış yüzde 7,03, on iki aylık ortalamalara göre artış ise yüzde 30,64 oldu.

Veriler, tarımsal ürünlerin üretici düzeyindeki fiyat hareketinin tek yönde ilerlemediğini gösteriyor. Aylık toplam endeks düşerken hayvansal ürünler grubunda yükseliş, çok yıllık bitkisel ürünlerde ise belirgin gerileme kaydedildi. Bu nedenle tek bir genel oran, tüm ürünlerin aynı ölçüde ucuzladığı ya da pahalandığı anlamına gelmiyor.

Bitkisel ürünlerde farklı seyir

TÜİK’in ana sektör ayrımında tarım ve avcılık ürünleri ile ilgili hizmetlerde aylık yüzde 1,66, ormancılık ürünlerinde yüzde 2,75, balıkçılık ve su ürünlerinde yüzde 9,93 düşüş görüldü. Ana ürün gruplarına bakıldığında tek yıllık bitkisel ürünler yüzde 0,03 artarken çok yıllık bitkisel ürünler yüzde 8,37 azaldı. Canlı hayvanlar ve hayvansal ürünler grubunda aylık artış yüzde 1,00 olarak ölçüldü.

Alt gruplardaki ayrışma daha da güçlü. Yıllık değişimde en yüksek artış yüzde 61,07 ile sebze, kavun-karpuz, kök ve yumrular grubunda gerçekleşti. Aylık değişimde en sert düşüş ise yüzde 14,69 ile tropikal ve subtropikal meyvelerde görüldü. Bu rakamlar, hasat takvimi ve ürün bazındaki koşulların toplam endeks içindeki farklı görünümünü okumak için önemli.

Üretici endeksi market etiketi değildir

Tarım-ÜFE, tarımsal üreticinin sattığı ürünlerdeki fiyat değişimini izler. Tüketicinin markette veya pazarda ödediği fiyatı doğrudan ölçmez. Taşıma, depolama, işleme ve perakende aşamalarının fiyat üzerindeki etkileri ayrı olduğundan üretici endeksindeki aylık düşüşün aynı ay bütün raflara aynı oranla yansıyacağı sonucu çıkarılamaz.

Özellikle sebze grubundaki yüksek yıllık artış ile toplam endeksin eylüldeki aylık düşüşünün birlikte okunması gerekiyor. İlki bir yıl önceki aynı döneme göre değişimi, ikincisi ağustostan eylüle geçişi anlatıyor. Farklı karşılaştırma dönemleri, aynı zamanda hem yıllık artış hem aylık düşüş görülmesini mümkün kılıyor.

Çiftçinin satış fiyatları ile hanehalkının gıda harcaması arasındaki bağlantıyı izlemek için gelecek aylardaki Tarım-ÜFE ve tüketici fiyatları verilerinin birlikte değerlendirilmesi gerekecek. Eylül bülteninin şimdilik gösterdiği tablo, tarımsal fiyat baskısının ürün grupları arasında eşit dağılmadığı ve aylık genel endeksin gerilediği yönünde.

Kaynaklar: TÜİK, 14 Ekim 2026 haber bültenleri; TÜİK Tarım-ÜFE Eylül 2026 bülteni (İstanbul Ticaret Borsası arşivi).

Fotoğraf: mk. s / Unsplash. Temsilî görsel.