Nöbetçi Eczaneler
Bir kitap bir şehirde okunacak, başka bir okurun çantasında yeni bir yolculuğa çıkacak. Gazeteci, yazar ve belgesel film yönetmeni Erkan Ayçam’ın hazırladığı Gezgin Kitap projesi, Türkiye’nin kültürel mirasını okurdan okura taşımayı hedefliyor. 81 ili kapsaması planlanan çalışmada basılı kitaplar; belgeseller, fotoğraflar ve okurların katkısıyla gelişecek dijital içeriklerle buluşacak.
Gezgin Kitap’ın merkezinde, okunan kitabın başka bir insana ulaştırılması düşüncesi bulunuyor. Bir otelin resepsiyonunda, bir üniversitede ya da bir gezginin çantasında yeni okuruyla buluşması öngörülen kitapların, zamanla Türkiye sınırlarını aşan bir paylaşım ağı oluşturması amaçlanıyor.
Ayçam’ın proje tanıtımında paylaştığı bilgilere göre Türkiye ayağının en az beş yıl sürmesi planlanan yolculukta, şehirlerin kültürel kimlikleri ve insan hikâyeleri kayıt altına alınacak. On binlerce kitabın dolaşıma girmesi ise projenin uzun vadeli hedefleri arasında yer alıyor.
81 ilde, şehrin insanına uzanan bir anlatı
Saha çalışmalarında tarihî yapılar ve doğal güzelliklerin yanında geleneksel üretim biçimlerine, el sanatlarına, gastronomiye ve yerel yaşamın içinden hikâyelere de yer verilmesi öngörülüyor. Bir ustanın atölyesi, bir köyün yaşattığı gelenek veya küçük bir aile işletmesinin deneyimi, hazırlanacak içeriklerin konusu olabilecek.
Basılı yayınları fotoğraf, video ve belgesel çalışmalarıyla desteklemeyi amaçlayan proje; şehirleri, o şehirlerde yaşayan insanların deneyimleriyle birlikte anlatmayı hedefliyor. Bu çerçevede yerel üreticiler, sanatkârlar, kültür kuruluşları ve turizm alanında çalışanlarla temas kurulması planlanıyor.
Kitapların yolculuğu QR kodlarla izlenecek
Ayçam, projenin dijital platformunun hazır olduğunu ve ilk baskıyla birlikte dağıtım sürecini başlatmayı hedeflediklerini belirtiyor. Kitaplarda bulunacak QR kodların, okurları bu platforma yönlendirmesi öngörülüyor.
Tanıtılan modele göre okurların platformla etkileşimi üzerinden kitapların ulaştığı şehir ve bölgeler kayda geçirilebilecek. Böylece her kitabın dolaşımına ilişkin bir yolculuk geçmişi oluşturulması amaçlanıyor.
Sistemin diğer ayağını ise okur katkıları oluşturuyor. Katılımcılar mesaj, fotoğraf, gezi deneyimi ve rota önerileri paylaşabilecek; ziyaret ettikleri yerlerle ilgili bilgilerin geliştirilmesine katkıda bulunabilecek. Bu paylaşımların editoryal değerlendirme ve doğrulama süreçlerinden geçirilerek uygun bulunanlarının dijital içeriklerde kullanılması planlanıyor.
Bir okurun keşfi, diğerinin yol rehberi olacak
Projenin öngördüğü etkileşim, kitabın el değiştirmesinin ardından da sürecek. Bir okurun keşfettiği yürüyüş rotası, başka bir katılımcının tanıttığı yerel üretici veya bir ziyaretçinin tarihî bir mekâna ilişkin fotoğrafları, ortak içerik birikimine eklenebilecek.
Şehir ve bölge anlatılarının QR kodlar üzerinden daha kapsamlı fotoğraf, belgesel ve dijital bilgilere bağlanması da hedefleniyor. Böylece basılı kitabın, zaman içinde güncellenen bir kültür ve gezi rehberiyle birlikte kullanılması amaçlanıyor.
Ayçam: “Kitapları raflardan çıkarıp dünyanın yollarına bırakmak istiyorum”
Erkan Ayçam, proje için hazırlanan açıklamasında kitapların yeni insanlarla buluştukça farklı hikâyelerin parçası olmasını istediğini ifade ediyor. Çalışmanın okurların deneyimleriyle büyümesini amaçlayan Ayçam, yaklaşımını şu sözlerle anlatıyor:
“Yani Gezgin Kitap, okuyucusuyla birlikte büyüyen bir proje. Her yeni okuyucu, bu büyük yolculuğa yeni bir hikâye ve yeni bir keşif ekleyebilecek.”
Ayçam, başarıyı değerlendirme biçimini ise şu ifadelerle açıklıyor:
“Benim için Gezgin Kitap’ın en büyük başarısı, kaç kitap bastığımızdan çok, kaç insanı birbirine tanıştırdığımız ve kaç kültür arasında dostluk köprüsü kurduğumuz olacak.”
Üniversitelerden gezgin topluluklarına uzanan katılım
Proje kapsamında üniversitelerde söyleşiler düzenlenmesi; akademisyenler, öğrenciler ve araştırmacılarla buluşmalar gerçekleştirilmesi planlanıyor. Kültür yayıncılığı, dijitalleşme, belgesel sinema, kültürel miras ve sürdürülebilir turizm, bu buluşmalar için öngörülen başlıklar arasında bulunuyor.
Turizm, iletişim, gazetecilik, sanat tarihi ve gastronomi gibi alanlarda eğitim alan öğrencilerin katılımı da hedefleniyor. Seyahat kulüpleri, fotoğraf toplulukları, karavan ve kamp grupları, doğa yürüyüşü ve bisiklet topluluklarıyla geliştirilecek ilişkilerin kitapların dolaşımına katkı sunması bekleniyor.
Türkiye’den başlayacak, farklı ülkelere uzanması hedeflenecek
Çalışmanın sonraki aşamalarında farklı ülkelerdeki üniversiteler, kültür merkezleri, yayınevleri ve sivil toplum kuruluşlarıyla iş birlikleri geliştirilmesi amaçlanıyor. Türkiye’den yola çıkan kitapların başka ülkelerdeki okurlara ulaşması, şehirlerin hikâyelerinin farklı kültürlerle buluşması hedefleniyor.
Uzun vadede saha kayıtlarının, belgesellerin, fotoğrafların ve okur katkılarının bir araya geldiği bir dijital kültür arşivi oluşturulması öngörülüyor. Kitapların yolculuk kayıtlarının da bu arşivin bir parçası olması planlanıyor.
Basım, dağıtım ve içerik üretimi için iş birliği çağrısı
Ayçam; kamu kurumları, yerel yönetimler, üniversiteler, kültür ve turizm kuruluşları ile yerel işletmelere projeyi birlikte geliştirme çağrısında bulunuyor. Basım ve dağıtım desteği, içerik ortaklıkları, belgesel çekimleri ve uluslararası tanıtım çalışmaları, görüşülmesi öngörülen iş birliği alanları arasında yer alıyor.
Projenin kapsamı ve katılım seçenekleri hakkında bilgi almak isteyenler, proje yürütücüsü Erkan Ayçam’a 0507 786 54 00 numarasından ulaşabiliyor.
Gezgin Kitap’ın okurlara yönelttiği çağrı ise yolculuğun fikrini tek cümlede topluyor: “Beni al, oku, gittiğin yere götür ve temiz bir yere bırak.”