AGD HABER – UNESCO, okul öncesinden lise düzeyine kadar eğitime evrensel erişim sağlanması için dünyanın 2030'a kadar 50 milyon öğretmene daha ihtiyaç duyduğunu açıkladı. 5 Ekim Dünya Öğretmenler Günü'nde yayımlanan yeni veriye göre dünyada halen 107 milyon öğretmen bulunuyor. İhtiyaç hesabı, yeni kadroların yanında meslekten ayrılacak öğretmenlerin yerine yapılacak istihdamı da kapsıyor.
UNESCO İstatistik Enstitüsü ile Uluslararası Öğretmen Görev Gücü tarafından hazırlanan bilgi notunda, gereken öğretmenlerin yüzde 58'inin meslekten ayrılanların yerine alınacak kişiler olacağı belirtiliyor. Bu nedenle öğretmen açığının hesabı, yalnızca yeni okul veya öğrenci sayısındaki artışa dayanmıyor. Mevcut öğretmenlerin meslekte kalmasını sağlayan koşullar da aynı hesap içinde yer alıyor.
Bilgi notuna göre incelenen 68 ülkenin beşte ikisinde öğretmen maaşları, eğitimin bütün kademelerinde benzer yeterliliklere sahip diğer mesleklerin altında kalıyor. UNESCO, öğretmenlerin karar süreçlerine katılması, mesleki ilerleme yollarının belirlenmesi ve gereksiz iş yükünün azaltılmasını öneriyor. Veriler küresel ve karşılaştırmalı nitelikte; bu oranlar tek başına Türkiye'nin durumunu göstermiyor.
Meslekte kalma, eğitim planlamasının bir parçası
Yeni açıklamanın dayandığı uluslararası çerçevelerden biri, 1966 tarihli ILO/UNESCO Öğretmenlerin Statüsüne İlişkin Tavsiye Kararı. Altmışıncı yılına ulaşan belge, öğretmenin çalışma koşulları ile öğrencinin eğitim hakkını birlikte ele alıyor. Öğretmenin hazırlık yapabilmesi ve öğrencilerle ilgilenebilmesi için gereken zaman, ders saatlerinin ötesinde tanımlanıyor.
Belgede sınıf büyüklüğünün, öğretmenin öğrencilere bireysel ilgi gösterebilmesine olanak vermesi gerektiği belirtiliyor. Öğretim dışındaki işler için yardımcı personel sağlanması, öğretmenin kendi mesleki görevlerine odaklanmasını destekleyen koşullar arasında. Eğitim araçları ise öğretmenin yerine geçecek unsurlar olarak değil, öğretimin niteliğini artıracak destekler olarak tanımlanıyor.
Çalışma süresi belirlenirken ders hazırlığı, değerlendirme, farklı derslere hazırlanma ve velilerle görüşme ihtiyacının dikkate alınması öneriliyor. Hizmet içi eğitim için zaman ayrılması da aynı çerçevede yer alıyor. Tavsiye kararı, bu koşulların öğretmen örgütleriyle görüşülerek belirlenmesini öngörüyor. Belge tek başına ülkelerin iç hukukunda yeni bir maaş veya kadro kararı oluşturmuyor; mesleğin koşullarına ilişkin uluslararası ilkeleri ortaya koyuyor.
UNESCO'nun 2026 Dünya Öğretmenler Günü programı da mesleğin statüsüne odaklandı. ILO, UNICEF ve Eğitim Enternasyonali ile birlikte düzenlenen etkinlikte öğretmenler, eğitim uzmanları ve karar vericiler bir araya geldi. Altmış yıllık uluslararası çerçevenin güncel çalışma koşullarıyla birlikte değerlendirilmesi, bu yılki programın temelini oluşturdu.
Örgütün gün açıklamasında dijital dönüşüm, iklim etkileri, göç ve yerinden edilme gibi gelişmelerin öğretmenlerin karşılaştığı ihtiyaçları değiştirdiği belirtiliyor. Bu başlıklar, yalnızca daha fazla öğretmen istihdamını değil, öğretmenlerin farklı öğrenci gruplarına ve yeni öğrenme koşullarına hazırlanmasını da gündeme getiriyor. Eğitimde kapsayıcılık ve öğretmenin desteklenmesi bu çerçevede birlikte ele alınıyor.

