Nöbetçi Eczaneler
AGD HABER – Türk sahipli deniz ticaret filosunun bin groston ve üzerindeki gemilerden oluşan bölümü, 1 Temmuz 2026 itibarıyla 2.262 gemiye ve 54,3 milyon detveyt ton taşıma kapasitesine ulaştı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının 7 Ekim'de duyurduğu veriler, filonun hem gemi sayısında hem de kapasitesinde büyüdüğünü gösteriyor.
Bakan Abdulkadir Uraloğlu'nun Denizcilik Genel Müdürlüğü verilerine dayandırdığı açıklamaya göre, 2025 sonunda aynı kapsamdaki filoda 2.234 gemi bulunuyordu. Bu gemilerin toplam kapasitesi 51,8 milyon detveyt tondu. Bakanlık, 2026'nın ilk yarısındaki artışı gemi sayısında yüzde 1,3, taşıma kapasitesinde yüzde 4,7 olarak açıkladı.
Uzun dönemli karşılaştırmada ise 2002'de 569 olan gemi sayısının 2.262'ye yükseldiği bildirildi. Aynı dönemde kapasite 8,9 milyon detveyt tondan 54,3 milyon detveyt tona çıktı. Verinin duyurulduğu tarih ekim ayı olmakla birlikte, açıklanan güncel filo büyüklüğü 1 Temmuz tarihindeki durumu yansıtıyor.
Kapasite verisi, taşınan yük miktarıyla aynı anlama gelmiyor
Denizcilik istatistiklerinde kullanılan ölçüler, rakamların neyi gösterdiğini belirliyor. Birleşik Krallık Ulaştırma Bakanlığının filo istatistiklerine ilişkin teknik açıklamasında detveyt ton, bir geminin azami yüklenme sınırındaki taşıma kapasitesi olarak tanımlanıyor. Bu kapasite hesabına yükün yanında yakıt, erzak, yolcular ve mürettebat gibi unsurlar da dahil ediliyor; geminin kendi ağırlığı ise dahil edilmiyor.
Bu nedenle 54,3 milyon detveyt ton, filonun bir yılda taşıdığı yükü ifade etmiyor. Belirli bir tarihte filoda bulunan gemilerin taşıma kapasitesini gösteriyor. Yıllık taşıma miktarı, gemilerin kaç sefer yaptığı, hangi yüklerle çalıştığı ve faaliyet süreleri gibi başka verilerle hesaplanıyor. Kapasite ile gerçekleşen taşımayı birbirinden ayırmak, farklı dönemlere ait deniz ticareti verilerinin karşılaştırılmasında önem taşıyor.
Açıklamadaki bin groston eşiği de farklı bir ölçüye dayanıyor. Uluslararası Denizcilik Örgütünün tonaj ölçüm sisteminde groston, geminin kapalı hacimleri esas alınarak hesaplanan büyüklük göstergesi. Bir ağırlık ölçüsü olmadığı için groston rakamı doğrudan detveyt tonla eşitlenemiyor. Bakanlığın duyurusu da tüm deniz araçlarını değil, bu büyüklük eşiğini karşılayan ticaret gemilerini kapsıyor.
Uluslararası Denizcilik Örgütüne göre tonaj ölçüleri kayıt işlemlerinde, güvenlik kurallarında ve liman ücretlerinin belirlenmesinde kullanılıyor. Aynı gemi için farklı ölçülerin bulunması, her birinin farklı bir işlev taşımasından kaynaklanıyor. Böylece filo büyüklüğü, limanlardaki yük hareketi veya geminin teknik kapasitesi incelenirken kullanılan birimin belirtilmesi gerekiyor.
Filo istatistiklerinde sahiplik ile bayrak da ayrı başlıklar. Birleşik Krallık'ın resmi istatistik rehberi, bir ülkede kayıtlı gemilerin başka bir ülkenin şirketlerine ait olabileceğini; sahiplik, yönetim ve kayıt bilgilerinin farklı ölçümler oluşturduğunu açıklıyor. Türkiye için yayımlanan yeni veri “Türk sahipli” filo tanımını taşıyor. Bu nedenle açıklamadaki gemi sayısı, yalnızca Türk bayrağıyla çalışan gemilerin sayısı olarak okunamıyor.
Denizcilikte gemi ve şirket kimliklerinin izlenmesi için kullanılan IMO numaraları da bu ayrımın takip edilmesini sağlayan araçlar arasında. Uluslararası Denizcilik Örgütü, gemi ile kayıtlı sahip ve işletmeci bilgilerinin kendi veri sistemlerinde sorgulanabildiğini bildiriyor. Yeni filo açıklaması, Türkiye'nin sahiplik esasına göre ölçülen ticaret filosunun büyüklüğünü ortaya koyarken, liman performansı ve yıllık yük taşımacılığına ilişkin değerlendirmeler için ayrı istatistiklerin izlenmesi gerekiyor.
Kaynaklar: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı · Birleşik Krallık Ulaştırma Bakanlığı · Uluslararası Denizcilik Örgütü · Uluslararası Denizcilik Örgütü