Nöbetçi Eczaneler
AGD HABER – Dünya Sağlık Örgütü ve Japonya'nın ortak açıklaması, Asya-Pasifik ülkelerinde antimikrobiyal dirence karşı hazırlanan planların gelişmesine rağmen finansmanın geride kaldığını ortaya koydu. 5 Ekim'de duyurulan çalışma, 28 ülkenin verilerine dayanıyor. Ülkelerin büyük çoğunluğu eylem planı hazırlamış olsa da uygulama için gereken kaynakların önemli bölümü sağlanmış değil.
Açıklamaya göre 28 ülkenin 27'sinde en az bir çok sektörlü eylem planı kabul edildi. İkinci kuşak planlarda ölçülebilir hedefler ve izleme çerçeveleri daha yaygın hale geldi. Ancak planı bulunan ülkelerin yüzde 49'unda maliyet hesabı henüz yapılmadı. Planların yüzde 44'ünde tam, yüzde 7'sinde kısmi maliyetlendirme bulunuyor.
Yalnızca sekiz ülke, dirençle mücadele faaliyetlerinin tümüyle yerli kaynaklarla finanse edildiğini bildirdi. On beş ülkede ise toplam finansmanın yüzde 30'undan azı ülke içinden karşılanıyor. Çalışma, 2030 hedeflerine ilerlemenin ölçülmesi için başlangıç verisi oluşturmayı amaçlıyor. Bulgular tüm dünya için değil, araştırmaya veri sunan Asya-Pasifik ülkeleri için geçerli.
Sağlık kuruluşlarındaki temel altyapı da değerlendirmede yer aldı. Yirmi sekiz ülkenin yalnızca 16'sı, sağlık tesislerinin yüzde 75'inden fazlasında temel su, sanitasyon ve hijyen hizmetlerinin bulunduğunu bildirdi. Açıklamada bu hizmetler, enfeksiyonları ve dolayısıyla antibiyotik ihtiyacını azaltmanın temel unsurları arasında gösteriliyor.
Direnç, hastanın değil mikroorganizmaların özelliği
DSÖ'nün güncel bilgi notuna göre antimikrobiyal direnç, bakteriler, virüsler, mantarlar ve parazitlerin kendilerine karşı kullanılan ilaçlara yanıt vermemesi durumunu ifade ediyor. Antibiyotik direnci bu daha geniş sorunun bakterilerle ilgili bölümünü oluşturuyor. Direnç geliştiğinde enfeksiyonun tedavisi zorlaşabiliyor ve kullanılabilecek ilaç seçenekleri azalabiliyor.
Örgüt, uygun olmayan ve aşırı ilaç kullanımının direncin gelişmesini ve yayılmasını hızlandırdığını belirtiyor. Bununla birlikte sorun yalnızca ilacın nasıl kullanıldığıyla sınırlı değil. Temiz suya erişim, enfeksiyon kontrolü, aşılar, tanı testleri ve uygun tedaviye ulaşabilme koşulları da dirençle mücadeleyi etkiliyor. Bu nedenle çalışmadaki finansman başlığı, yalnızca yeni ilaç satın alınmasını kapsamıyor.
DSÖ, dirençli enfeksiyonların hastanede yatış sürelerini ve yoğun bakım ihtiyacını artırabildiğini açıklıyor. İnsan sağlığının yanında hayvan ve bitki hastalıklarında tedavinin güçleşmesi de tarımsal üretim ve gıda güvenliği açısından sonuçlar doğurabiliyor. Antimikrobiyal direnç, uluslararası sağlık çerçevesinde bu bağlantılar üzerinden ele alınıyor.
Bu yıl kabul edilen 2026–2036 Küresel Antimikrobiyal Direnç Eylem Planı da insan, hayvan ve çevre sağlığını birlikte değerlendiren Tek Sağlık yaklaşımına dayanıyor. Dünya Sağlık Asamblesinin mayıs ayındaki kararıyla güncellenen plan, ulusal eylemlerin maliyetlendirilmesi, uygulanması ve sürdürülebilir biçimde finanse edilmesini destekleyen bir çerçeve oluşturuyor.
Yeni küresel planda enfeksiyonların önlenmesi, su ve hijyen hizmetleri, aşılama, biyogüvenlik ve çevre önlemleri birlikte sıralanıyor. İzleme sistemlerinin güçlendirilmesi, sorumlu ilaç kullanımı ve uluslararası işbirliği de uygulama başlıkları arasında. FAO, Birleşmiş Milletler Çevre Programı, DSÖ ve Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü, farklı sektörlerin birlikte hareket etmesine yönelik çalışmaları yürütüyor.
Küresel plan, ülkelerin kendi koşullarına uygun hedeflerle uygulama geliştirmesini öngörüyor. Enfeksiyonları önleyen hizmetlerin genişletilmesiyle mevcut ilaçların etkisini koruma çabası birlikte yürütülecek. DSÖ, hükümetlerin yanında sağlık çalışanları ve diğer sektörlerin de uygulamaya katılmasını destekliyor.
Kaynaklar: Dünya Sağlık Örgütü · Dünya Sağlık Örgütü · Dünya Sağlık Örgütü